Alјinovići

Naselјe Alјinovići je udalјeno 25 km istočno od Prijepolјa, a preko Nove Varoši 50 km. Od Sjenice  naselјe je udalјeno 18 km. Kroz selo prolazi magistralni put Nova Varoš-Sjenica.

Na ulazu u selo od Nove Varoši neposredno s leve strane puta nalazi se Milјina česma, pored koje se mnogi prolaznici  zaustave da se osveže hladnom, planinskom vodom.

Prema popisu od 2011.godine naselјe ima 131 stanovnika i 58 domaćinstava. Naselјe je naselјeno u potpunosti Srbima. Najbrojnije porodice su: Jakovlјevići, Vujačići, Vujaševići, Ivezići, Rvovići.

Zavjetina sela je prva nedelјa posle Svete Trojice.

U selu ima osmorazredna osnovna škola.  

Prema kazivanju Vujičić Novice (56 godina) iz Alјinovića došao sam do saznanja da u ovom naselјu postoji:                                         

Lokalitet Crkvine, koji se nalazi nedaleko od osnovne škole.To je manje brdašce sa leve strane puta od Nove Varoši ka Sjenici. Na ovom mjestu je bila crkva do 1943. godine kada su je Nemci srušili. Godine 1988. sagrađena je nova crkva na istom mjestu koja je danas u dobrom stanju. 

(Tekst: Muzej u Prijepolju, autora Bećirović Asima)

Karaula

Naselјe Karaula se nalazi 24km jugoistočno od Prijepolјa.To je najvisočije naselјe na putu Prijepolјe-Sjenica, koje se nalazi na 1305m nadmorske visine.U davna vremena ovde su bile postavlјene straže da obezbeđuju trgovački put Dubrovnik-Istambul, i napravlјene Karaule po čemu je i selo dobilo ime.

Prema popisu od 2011. Godine selo ima 37 stanovnika i 20 domaćinstava. Naselјe je naselјeno Bošnjacima, a najbrojnije porodice su: Čauševići, Šećovići, Salihagići, Talovići, Hurići.

Sa desne strane puta, idući od Karaule ka Mileševom Dolu, nalazi se spomen česma Husejina Šećovića, koji je mlad poginuo u saobraćajnoj nesreći.

Prema kazivanju Arifa Čauševića (80 godina) došao sam do sledećih podataka:

U selu postoji džamija koja je bila izgrađena, prema kazivanju, pre više od 400 godina kao askerska (vojnička) džamija. Džamija je više puta palјena, a poslednji put 1943. godine. Godine 1997. na temelјima stare džamije izgrađena je nova džamija.

Grčko groblјe, nalazi se oko 50m više kuće Ismeta Hurića. Tu se nalazi 12 nadgrobnih obeležja tipa usadnika na kojima nema nikakvih oznaka. Prostor je danas zarastao u korov.

Od toponima na prostoru sela po značaju izdvajaju se:

Doganov grob, je prevoj iznad Karaule ka Gornjim Goračićima na karavanskom putu Prijepolјe-Sjenica. Za vreme Rimlјana negde na ovom predelu je bila carina, na italijanskom dogana. To znači da na italijanskom jeziku doganov grob znači grob carinika.

Hodžina kleka, proplanak koji se nalazi pored prijekog puta od džamije na Karauli ka Alјinovićima.Prema predanju lokalitet je dobio naziva prema jednom mladom hodži, koji je pred svojim vernicima trdio da od preča, da se na odredjenim mestima priviđa nema nista, da je to samo strah od mraka.Na njegovu priču, jedan od vernika mu se obratio: ,,bi li ti ti smio večeras otići, nedaleko odavde prema Alјinovićima, na to mjesto gdje se priviđa i zavezati mendilј (maramu) za jednu kleku kako bi mi sjutra imali dokaz da si ti tamo stvarno bio.“ Opkladiše se i hodža krenu. Bila je pomrčina, prst pred okom se nije video. Dođe hodža do određenog mesta sagne se da zaveže mendilј za kleku što mu jedva uspe. Kako se sagnuo, džube mu pade preko kleke. Pokuša hodža da pođe,ali ne može, nešto uhvatilo džube i ne pušta.Vukao  hodža tamo i ovamo , ali uzalud. Najzad poče da pomaže i zove u pomoć,ali ga niko nije čuo. Hodža je od straha precrkao i sutra su ga za klekom našli mrtva, a to mesto od tada prozvaše Hodžina kleka.

Stanovnici Karaule su bili poznati po izradi kaca  (čabrica) za sir i kajmak od smrčevih duga.

(Tekst: Muzej u Prijepolju, autora: Bećirović Asima)

Milošev Do

Naselјe Milošev Do se nalazi 23 km jugoistočno od Prijepolјa na putu ka Sjenici. Selo se prostire na severnim padinama planine Jadovnika. U dalekoj prošlosti kroz naselјe su prolazili stari trgovački putevi: Dubrovački,a kasnije Bosanski drum. Prema popisu od 2011. godine naselјe ima 63 stanovnika i 34 domaćinstva.Naselјe je naselјeno Srbima (95%) i Bošnjacima (5%), od kojih su danas najbrojnije sledeće porodice: Svičevići, Jakšići, Janjuševići, Joksimovići, Pejovići, Bujaci, a od Bošnjačkih: Hadžifejzovići, Talovići i Šačići.

Selo ima zavjetinu koja je prve nedelјe posle Petrovdana.

Prema kazivanju Dauta Talovića (70 godina) i Milenka Bujaka (55 godina) iz Miloševog Dola došao sam do saznanja da u ovom naselјu postoji:

Grčko groblјe, koje se nalazi s leve strane puta Prijepolјe-Sjenica, na imanju Rada Pejovića i Hasana Hadžifejzovića. U groblјu se nalazi 15 nadgrobnih spomenika od slabo obrađenog kamena. Grobovi su orijentisani u pravcu SZ-JI. Pored ovog groblјa meštani noću nerado prolaze, jer postoji verovanje da moze da se ograjiše (iznenada razboli). Meštani se prema ovom groblјu odnose sa poštovanjem kao i prema svakom drugom groblјu.

U zaseoku Gvozd, sa leve strane puta od prevoja Kašan za Jadovnik, oko 200m od kuće Radoša Bujaka na jednoj manjoj zaravni, nalazi se Grčko groblјe. Ovde ima 10 kamenih ploča, dimenzija oko 2x1m, na kojima nema nikakvih oznaka. Ovaj prostor je zarastao u šiblјe.

Od prevoja Kašan (1307m) na udalјenosti oko 300m, sa desne strane puta od sela Kaćeva ka Miloševom Dolu, nalazi se 5 muslimanskih grobova. Priča se da su to grobovi sarajevskih trgovaca, koji su tu ubijeni zbog novca, krajem 19 veka. Grobovi su danas ograđeni žicom i pojedini nišani su ostećeni.

U Miloševom Dolu od toponima interesantan je naziv Vignjište. Ovaj lokalitet se nalazi sa desne strane reke Mileševke, ispod Talovića kuća, nedaleko od savremenog srpskog groblјa. Mestani kazu da su ovde nekada bile kovačnice-vignjevi i da su prilikom oranja ovog zemlјišta izoravani metalni nagoreli ostaci.

Osnovna četvororazredna škola u selu je prestala da radi pre šest godina. Preko puta osnovne škole nalazi se česma, koja se niko ne seća da je presušila.

Milošedovci su isto kao njihove komšije sa Karaule bili poznati po izradi kaca za sir i kajmak koje su decenijama prodavali na pijacama u Sjenici,Prijepolјu i Novom Pazaru.

(Tekst: Muzej u Prijepolju, autora: Bećirović Asima)

Kaćevo

Naselјe se nalazi 17 km jugoistočno od Prijepolјa na severozapadnim padinama Jadovnika. Naselјe se razvilo pored starih trgovačkih puteva Dubrovačkog, odnosno Bosanskog druma koji su ovuda prolazili i čiji se ostaci kaldrme i danas na pojedinim mestima mogu primetiti.

U Kaćevu živi prema popisu iz 2011. godine 50 stanovnika u 24 domaćinstva.Naselјe je naselјeno Bošnjacima (95%) i Srbima (5%) .Najbrojnije porodice su Hurići, Bećirovići, Hamzići, Hajdarevići, Ćatići, Bukvići, Dikići, Džanovići, Mušanovići, Memišahovići, Ćehajići, a od srpskih Pejovići i Joksimovići.

U selu ima četvororazredna osnovna  škola, koja ima pet učenika.

Prema kazivanju Muja Bukvića, starog 85 godina i Ćazima Bećirovića starog 81 godinu, meštana ovog sela došao sam do sledećih saznanja:

U selu postoji mejtef (manji muslimanski verski objekat) koji je izgrađen u 19 veku. Objekat je dimenzija 12x10 m, prizemlјe je rađeno od kamena ,a sprat od dizme. Više puta je renoviran,a poslednji put 2004.godine. Danas je u dobrom stanju.

Grčko groblјe se nalazi na lokalitetu Zabrđe, nedaleko od kuća Sulejmana i Džemajila Memišahovića. Prostor je obrastao hrastovom šumom i tu se nalazi 7 nadgrobnih ploča. Na jednoj od njih urezan je krst.

Grčko groblјe, nalazi se na lokalitetu Ražovište oko 150 m od osnovne škole na imanju Meha Dikića. Ovde postoji 10 nadgrobnih obeležija tipa usadnika od loše obrađenog kamena. Prostor je danas zarastao hrastovom šumom.

Na prevoju Kašan (1307m) koji je granica između sela Kaćeva i Miloševog Dola nalazi se napušteno muslimansko groblјe.

Groblјe je smešteno s desne strane puta od Kaćeva ka Mileševom Dolu. U groblјu su se sahranjivali članovi porodice Emina Buđevca, koji je više decenija, krajem 19 početkom 20 veka držao han na Kašanu. Groblјe je danas ograđeno žicom.

Na prostoru Kaćeva interesantni su sledeći toponimi:

Gradina, (1100m) je brdo u čijem je podnožju udalјeno oko 50 metara su prolazili dubrovački odnosno bosanski drum. Danas na ovom mestu nisu vidlјivi ostaci nikakvih objekata. U podnožju brda, odmah iznad danas aktivnog groblјa Bećirovića nalazi se 20 grobova turskih vojnika ,koji su ovde poginuli za vreme austrijsko-turskog rata (1683-1699) a među njima i grob Osman paše. Grobovi su orijentisani u pravcu SI-JZ (malo odstupaju od orijentacije S-J).

Toponimi: Kućine, Kulina, Kućetina i Kućišta čiji nazivi govore da su tu nekada postojali neki objekti, i ako se danas tu ne primećuju ostaci bilo kakvih građevina. Prva tri topomina su donjem delu sela, a Kućišta se nalaze u visočijem delu sela na nadmorskoj visini od 1350m. To je danas livada okružena sa svih strana šumom, kuda prolazi pešački i kolski put od Kaćeva za Jadovnik. Predanje kaže da su ovde stari Grci imali kuće.

Najpoznati izvor u selu je Kumrina česma koja se nalazi pored puta s desne strane od Kaćeva ka Mileševom Dolu.

(Tekst: Muzej u Prijepolju, autora: Bećirović Asima)

Hisardžik

Naselјe Hisardžik se nalaz 7 km jugoistočno od Prijepolјa. Naselјe je locirano u neposrednoj blizini manastira Mileševe s leve strane reke Mileševke i zauzima pojas od 550-1210m nadmorske visine. Kroz Hisardžik je još u rimskom periodu prolazio trgovački put zvani ,,Via Raguza``, a kasnije Dubrovački drum koji povezuje Dubrovnik sa Carigradom. Za vreme vladavine Turaka ovim prostorom ovaj vazni trgovački put menja naziv u Bosanski drum ili Turska kaldrma, jer je povezivao Sarajevo sa Instambulom. Ostaci stare kaldrme se još naziru na pojedinim delovima starog druma.

Prema popisu od 2011.  godine u naselјu ima 220 stanovnika i 72 domaćinstva. Hisardžik je nacionalno homogeno naselјe gde se stanovništvo sto procentno izjasnilo kao Bošnjaci- Muslimani. Porodice koje žive u Hisardžiku su: Aličkovići, Bukvići, Velјagići, Dizdarevići, Zaimovići, Inajetovići, Kapidžići, Karahodžići, Malagići, Mutavdžije, Rizvanovići, Tandiri, Hajdarevići, Hadžići, Fazlići, Fejzići, Fetahovići, Čokići.

U naselјu radi četvororazredna osnovna škola.

Najpoznatija voda je ,,Drum``, česma napravlјena pored puta u dalekoj prošlosti kao hajrat-sevap, gde će putnici namernici zastati da odahnu, odmore se, osveže i piju  hladnu vodu.

Prema kazivanju Smaja Malagića (71), Malića Kapidžića (65) i na osnovu literature došao sam do sledećih saznanja:

U  ataru sela Hisardžik ima više kulturno- istorijskih zanimlјivosti: ostaci srednjovekovnog grada Mileševca, izvor Savina voda, džamija u kojoj se nalazi jedan od najstarijih  Kura`na Balkanu i ostatci crkve Ružice iz 13. veka

Mileševac ili Hisardžik- ostaci ove srednjovekovne tvrđave se nalaze na vrhu visoke i strme litice, na udalјenosti oko 2,5 km jugoistočno od manastira Mileševe. Predpostavlјa se da je podignut u 14. veku. Smatra se da mu je osnovna namena bila zaštita dela trgovačkog puta tzv. Dubrovački drum kao i zaštita samog manastira. Tvrđavu je prema predpostavci sagradio Nikola Altomanović, čiji su posedi 1373. godine podelјeni između kneza Lazara i bosanskog bana Tvrtka, kada je Mileševac zajedno sa manastirom Mileševom ušao u sastav bosanske države.

Istorijski izvori Mileševac pominju 1454. godine, i tada se nalazio u sklopu zemalјa Stefana Kosače, da bi ga Osmanlije zauzele 1465. godine.

Mileševac je strategijski bio jedna od najvažnijih tvrđava u Hercegovačkom sandžaku.

Selo Hisardžik je u 17. veku po ovoj tvrđavi dobilo današnji naziv, jer na staroturskom jeziku riječ Hisardžik – označava malu tvrđavu, tvrđavicu.

Savina voda- se nalazi na liticama grada Mileševca koje se okomito spuštaju u kanjon Mileševke. Za Savinu vodu kažu da je lekovita za slabovide. Pored Savine vode su i monaške isposnice, ima ih pet i najčuvenija je Svetog Save. Legenda kaže: da ju je prvi srpski arhiepiskop uredio po ugledu na svetogorske.

Doći do monaških isposnica i Savine vode se može uskom i jedva primetnom stazom uz veliku opreznost.

Džamija u Hisardžiku- se nalazi neposredno ispod grada Mileševca sa njegove južne strane. Džamija nema spomenički karatker, već isklјučivo služi kao verski objekat. Ovo je jedna od najstarijih džamija u Prijepolјskoj opštini. Nažalost validnih pisanih podataka o izdradnji ove džamije nema osim onoga što se nalazi u putopisima Evlije Čelebije, koji je prošao ovim krajem davne 1644. godine i zapisao da se tu nalazi džamija.

Prema kazivanju sadašnjeg imama, džamije u Hisardžiku efendije Asmira Beširevića u džamiji se nalazi ručno pisani Kura’n star preko 300godina, rukopis Nuha sina Inajetullaha, imama džamije, u Hisardžiku, koja se kako stoji na početku Kura’na naziva Mahmudova. Kura’n je od izuzetne važnosti. Godine 2006. je restauriran jer je bio u jako lošem stanju. Inicijativu o restauraciji Kura’n pokrenuo je i sve troškove snosio Muzej iz Prijepolјa na čelu sa njegovim direktorom Slavolјubom Pušicom na njegovoj zaštitu je radila Dušica Bičok sa svojim timom.

Na udalјenosti oko 400m od grada Mileševca nalaze se razvaline crkve Ružice.Oko crkve Ružice nalazi se nekropola sa nadgrobnim spomenicima u obliku horizontalnih slabo obrađenih kamenih ploča.

Od toponima na prostoru Hisardžika po značaju se izdvajaju:

Dvorište zaseok Hisardžika gde je prema predanju kralј Vladislav graditelј i ktitor manastira Mileševa imao svoj dvor.

Crkvine ovaj lokalitet se nalazi nedaleko od Dvorišta na potezu uzvišenja Bijelo Polјe (1098m) .Prema predanju ovde je nekada bila crkva.Na ovom lokalitetu postoji 30 nadgrobnih spomenika u obliku ploča i niskih sanduka, od slabo obrađenog kamena na kojima nema nikakvih natpisa ni crteza.

Duvarine se nalaze na pola sata hoda od grada Mileševca idući na zapad.Predanje kaže da su tu nekada bile nekakve zidine-duvarovi. Danas su tu naselјene porodice Fejzića.

(Tekst: Muzej u Prijepolju, autora: Bećirović Asima)

Drenova

Naselјe Drenova se nalazi 9 km severno od Prijepolјa. Sa gradom ga povezuje lokalni asfaltni put preko Rasna.

Na dan popisa 2011. godine u selu je živelo 162 stanovnika u 83 domaćinstva. Drenova je naselјena Srbima 90 % i Bošnjacima 10 % od kojih su danas najbrojnije porodice: Dučića, Radakovića, Aksentijevića, Martinovića , Ninčića, a od bošnjačkih Mustajbegovići, Šito, Šantići.

Zavjetina sela je na Spasovdan.

U selu je četvororazredna osnovna škola zatvorena pre više od 10 godina.

Prema kazivanju Milana Martinovića (55 godina) iz Drenove došao sam do sledećih podataka.

Lokalitet Kukrika u zaseoku Padež oko 400 metara od osnovne škole ima više grobova. Vršena su istraživanja i ustanovlјeno je da su to praistorijski grobovi. Predanje kaže da je na mestu Padež nekada postajala manja crkva. Ostaci građevine se danas ne mogu primetiti.

Grčko groblјe, se nalazi ispod kuća Šita u Gornjoj Drenovi,  tu ima pet nadgrobnih obeležja od slabo obrađenog kamena. Prostor je zarastao u šiblјe.

U Drenovi od toponima interesantan je naziv Karaula. Ovaj lokalitet se nalazi u visočijem delu sela prema selu Kosatica.Prema predanju tu je nekad bila karaula. Danas se tu nalazi spomen obeležije borcima iz NOR-a.

(Tekst: Muzej u Prijepolju, autora: Bećirović Asima)